|
 خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: رسانه
مدت زمان زيادي از رشد تكنولوژيهاي نوين اطلاعات و ارتباطات، بويژه اينترنت در ايران نميگذرد. در اين ميان رسانههاي بسياري در فضاي سايبر شكل گرفتهاند كه از مهمترين آنها ميتوان به روزنامههاي آنلاين اشاره كرد. اين كه روزنامههاي آنلاين تا چه اندازه در مفهوم واقعي شكل گرفته و فعاليت ميكنند، موضوعي است كه مورد بررسي قرار گرفته است و به اعتقاد اكثر كارشناسان، ما به طور عملي هنوز روزنامهنگاري آنلاين را درك نكردهايم و در حقيقت با معيارهاي واقعي روزنامههاي آنلاين فاصلهي بسياري داريم، چراكه روزنامهها هنوز خود را از شيوههاي سنتي جدا نكردهاند.
به گزارش خبرنگار سرويس رسانهي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، آسيبشناسي روزنامههاي آنلاين موضوعي بود كه با تعدادي از كارشناسان و استادان ارتباطات در ميان گذاشته و پاسخ آنها اينگونه دريافت شد:
* اكثر رسانههاي آنلاين از هويت مشخص برخوردار نيستند
حميد ضياييپرور - محقق ارتباطات - در اين باره معتقد است: فقدان دانش ديجيتالي در روزنامههاي آنلاين، اولين موردي است كه در آسيبشناسي اين رسانهها ميتوان به آن اشاره كرد؛ چراكه به نظر ميرسد، داشتن رسانههاي آنلاين در فضاي اينترنت مانند بسياري از مسائل كه در ايران مد ميشود، از اهميت برخوردار است، غافل از اين كه رسانهي آنلاين به بينش ديجيتال نياز دارد.
او دچار شدن روزمرهگي رسانههاي آنلاين را از جمله معضلات اين رسانهها، عنوان كرد و گفت: به نظر ميرسد در هر يك از شاخههاي علمي، اقتصادي، ارتباطات و اجتماعي يا موضوعات مشابه، اين پتانسيل وجود دارد كه رسانههاي آنلاين بيشماري فعاليت كنند، اما متاسفانه به دليل نبود مديريت صحيح و ضعف نيروهاي اين سايتها در توليد محتوا، رسانههاي محدود فعلي دچار روزمرهگي و تكرار شدهاند.
به نظر وي، عليرغم اين كه حدود 10 سال است وارد فضاي آنلاين شدهايم، اما به تناسب آن هنوز نيروهاي توانمند در فضاي روزنامهنگاري آنلاين تربيت نشدهاند و ما هنوز با ضعف نيرو مواجهيم؛ شايد به زحمت بتوان 20 نفر را پيدا كرد كه در حوزهي رسانههاي آنلاين، تخصصي داشته باشند، از اين رو بايد دانشكدههاي ارتباطات، تلاش بيشتري را براي تربيت روزنامهنگاران آنلاين انجام دهند.
* با معيارهاي واقعي روزنامههاي آنلاين فاصلهي بسياري داريم
اما يك عضو هيات علمي دانشگاه تهران معتقد است: روزنامههاي آنلاين در ايران، هنوز از شكل سنتي خود فاصله نگرفتهاند و از مفهوم واقعي آنلاين دور هستند.
دكتر سعيدرضا عاملي افزود: در سالهاي اخير، در زمينهي روزنامههاي آنلاين رشد خوبي داشتهايم؛ اما هنوز با معيارهاي واقعي آنلاين فاصلهي بسياري داريم، چرا كه بيشتر اين روزنامهها همان نسخهي چاپي خود را بدون كم و كاست در فضاي سايبر قرار ميدهند، غافل از اين كه نسخهي آنلاين، بايد فراتر از محتواي چاپي يك روزنامه عمل كند و مطالب به روز را در اختيار مخاطبان قرار دهد.
* محتواي كيفي مطالب روزنامههاي آنلاين مطلوب نيستند
دكتر علي گرانمايهپور - مدرس ارتباطات - در اينباره عقيده دارد: روزنامههاي آنلاين در ايران، بيشتر بر اساس چشم و هم چشمي راهاندازي ميشوند؛ اين روزنامهها يا سايتها، بيشتر اوقات، در بهروز كردن مطالب خود مشكل دارند و حتي آرشيو آنها به چندين ماه گذشته مربوط است. به عنوان نمونه وقتي به آرشيو سايت آنلايني مراجعه ميكني، متوجه ميشوي از زمان آرشيو مطالب يك تا دو ماه عقبتر است.
وي ادامه داد: محتواي كيفي مطالب آنها نيز از سطح مطلوبي برخوردار نيست و بيشتر به برداشت و كپي كردن از ساير سايتها و روزنامهها بسنده كردهاند؛ البته در اين ميان، تعدادي سايتهاي خبري و روزنامههاي آنلاين شكل گرفتهاند كه با يك مديريت خبري منسجم توانستهاند تا حدود بسياري از شكل چاپي روزنامهها فاصله بگيرند.
* روزنامهنگاري آنلاين به نيروهاي متخصص نياز دارد
به اعتقاد يك عضو هيات علمي دانشگاه، توسعهي روزنامههاي آنلاين به درك صحيح از مفهوم آنلاين نياز دارد.
دكتر بهزاد دوران، با بيان اين كه هنوز با ويژگيهاي روزنامهنگاري آنلاين آشنايي نداريم، تصريح كرد: اين نوع روزنامهنگاري به نيروهاي متخصص نياز دارد كه توانايي كار را در فضاي سايبر داشته باشند؛ درحقيقت، يك خبرنگار در اين فضا، بايد بداند چگونه مطلب خود را تنظيم كند يا از چه تصاويري استفاده كند تا مخاطب براي خواندن آن مطلب جذب شود؛ اما متاسفانه خبرنگاران ما گزارشها و خبرهاي خود را براساس همان روشهاي سنتي تنظيم ميكنند و به دنبال خلاقيت و نوآوري نيستند.
* شكلگيري رسانههاي آنلاين در كشور راه طولاني در پيش دارد
اما دكتر تژا ميرفخرايي - عضو هيات علمي دانشگاه - معتقد است: وقتي عدهي اندكي به فضاي اينترنت دسترسي دارند، نميتوان به رشد و توسعهي رسانههاي آنلاين اميدوار بود؛ چرا كه افزايش مخاطب سبب رقابت براي جذب آنها ميشود.
وي خاطرنشان كرد: براي شكلگيري رسانههاي آنلاين در ايران، راه طولاني در پيش داريم و در اولين قدم بايد مخاطبان آنلاين در كشور توسعه يابند.
* روزنامههاي آنلاين ايران به دنبال نوآوري نيستند
به گفتهي مدرس ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي، روزنامههاي آنلاين بايد تكميلكنندهي روزنامههاي چاپي باشند.
دكتر اميدعلي مسعودي معتقد است: روزنامههاي آنلاين ايراني بيشتر، خبرهاي خبرگزاريها را بر روي سايتهاي خود قرار ميدهند و كمتر به دنبال نوآوري و خلاقيت در اين فضا هستند.
او در گفتوگو با ايسنا خاطرنشان كرد: روزنامههاي چاپي، يكبار در روز، صبحها يا عصرها منتشر ميشوند و فرصت نميكنند تا بسياري از وقايعي كه در روز رخ ميدهد را پوشش دهند؛ از اين رو، نسخهي آنلاين، بايد در امتداد نسخهي چاپي يك روزنامه باشد و اخبار را در لحظه منتشر كند. به عنوان نمونه، اين مساله را در سايتهاي خبري مطرح دنيا ميتوان به وضوح ديد.
* روزنامههاي آنلاين در كشور هنوز خود را از شيوههاي سنتي جدا نكردهاند
اما به اعتقاد عضو هيات علمي دانشكدهي ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي، روزنامههاي آنلاين در ايران با همان معيارهاي روزنامههاي كاغذي سنجيده ميشوند.
دكتر سيدرضا نقيبالسادات با اشاره به اين كه هنوز در ايران مشكلات اوليه در توسعهي روزنامههاي آنلاين باقي مانده اسـت، تصريح كرد: به عنوان نمونه، زيرساختهاي فني ما از آمادگي لازم برخوردار نيستند؛ در كنار آن دسترسي به اينترنت نيز هزينهي بالايي دارد و بيش از دوسوم افراد جامعه، امكان تامين اين هزينهها را ندارند.
او خاطرنشان كرد: از بعد محتوايي نيز با معيارهاي واقعي روزنامههاي آنلاين فاصلهي بسياري داشته و درواقع از استاندارهاي جهاني فاصله داريم.
* اكثر روزنامهها توانايي پشتيباني از نسخهي آنلاين خود را ندارند
به گفتهي دكتر حسين علي افخمي، نسخهي آنلاين روزنامهها در ايران بيشتر از آن كه به دنبال جذب مخاطب باشد، جنبهي پرستيژ دارد.
عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي خاطرنشان كرد: نسخهي آنلاين، بايد مانند يك سايت خبري عمل كند و اخباري كه نسخهي چاپي روزنامه نميتواند در روز در اختيار مخاطبان بگذارد، آنها با مراجعه به سايت آن روزنامه بتوانند از آخرين اخبار و اطلاعات باخبر شوند.
او معتقد است: توسعه و رشد روزنامههاي آنلاين در ايران، به ميزان دسترسي عامهي جامعه به شبكه بستگي دارد. درحقيقت هر اندازه ضريب نفوذ اينترنت در جامعه افزايش يابد، به همان ميزان نيز اقبال عمومي از رسانههاي آنلاين افزايش خواهد يافت.
افخمي افزود: روزنامهها نيز بايد توانايي نگهداري و پشتيباني از نسخهي آنلاين خود را داشته باشند؛ متاسفانه اكثر روزنامههاي ما از تامين هزينههاي عادي خود بر نميآيند، از اين رو تعداد روزنامههاي آنلاين از انگشتان، دست فراتر نرفتهاند.
* نسخهي آنلاين روزنامهها براي توسعه، به تحريريهي مستقل نياز دارند
عضو هيات علمي دانشكدهي خبر هم معتقد است: نميتوان به روزنامههايي كه در حال حاضر در فضاي اينترنتي كشور فعاليت ميكنند، مفهوم روزنامههاي آنلاين داد؛ آنها بيشتر روزنامههاي الكترونيكي هستند كه بدون كمترين تغيير بر روي شبكه قرار ميگيرند؛ البته برخي از آنها در ساعاتي از روز، صحفهي اول خود را تغيير ميدهند.
محمدتقي روغنيها ادامه داد: متاسفانه اكثر روزنامههاي آنلاين در ايران، از تحريريهي مستقل برخوردار نيستند و به عنوان يك بخش از روزنامهي چاپي اداره ميشوند.
* راهاندازي روزنامهي آنلاين به مفهوم واقعي، مستلزم تجربهاندوزي در فضاي سايبر است
يك عضو هيات علمي دانشگاه در اينباره گفت: اگر بخواهيم روزنامههاي آنلاين از رشد و توسعه برخوردار باشند، بايد به تربيت نيروهاي متخصص در اين فضا بپردازيم؛ درواقع ما از كمبود نيروي ماهر و توانمند در اين فضا رنج ميبريم.
او با بيان اين كه ما هنوز تجربهي كار در فضاي آنلاين را نداريم، تصريح كرد: اين كه گفته ميشود روزنامهها توانايي پشتيباني از نسخهي آنلاين خود را ندارند، بهانهاي بيش نيست؛ بلكه آنها حاضر به ريسك كردن در اين فضا نيستند؛ چرا كه تصور ميكنند توسعهي نسخهي آنلاين، سود مالي براي آنها نخواهد داشت.
* روزنامههاي آنلاين براي توسعه به مخاطبشناسي نياز دارند
به گفتهي رييس گروه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي، روزنامههاي آنلاين در ايران در چند سال اخير، مورد توجه قرار گرفتهاند؛ اما هنوز روزنامهها امكانات لازم را براي رسيدن به استانداردهاي آنلاين ندارند و ميزان دسترسي مردم به روزنامههاي آنلاين نيز در مقايسه با روزنامههاي چاپي نيست، از اين رو تاخير زماني موجود در پديد آمدن اين نوع روزنامهها، بر رشد آنها تاثير گذاشته است.
دكتر علياصغر كيا با اشاره به اين كه اكثر روزنامههاي كشور تواناييهاي توسعهي نسخهي آنلاين خود را ندارند، تصريح كرد: يك تا دو روزنامهاي هم كه تا حدودي با مفاهيم آنلاين همگام هستند، به دليل داشتن پشتوانههاي قوي، توانستند نسخهي آنلاين خود را توسعه دهند.
* نسخههاي آنلاين روزنامهها به مخاطب فضاي سايبر توجه چنداني ندارند
اما دكتر سيدوحيد عقيلي - عضو هيات علمي دانشگاه - معتقد است: روزنامههاي آنلاين در كشور، علاوه بر آماده نبودن زيرساختهاي تكنولوژي، با مشكلات مالي و كمبود نيروهاي متخصص مواجهند.
او با اشاره به اين كه اكثر روزنامههايي كه در فضاي وب ما وجود دارند، كمتر از خصيصهي به روز بودن برخوردارند، تصريح كرد: نسخهي آنلاين روزنامههاي ما توجه چنداني به مخاطب فضاي سايبر ندارند و بيشتر از جنبهي پرستيژ به سايت نگاه ميكنند.
اين مدرس ارتباطات، توسعهي روزنامههاي آنلاين را در افزايش درك دستاندركاران آنها از مفاهيم واقعي آنلاين دانست.
* برگزاري جشنوارهي روزنامههاي آنلاين تا چه ميزان امكان پذير است؟
امكان برگزاري جشنوارهي روزنامههاي آنلاين بحث ديگري بود كه برخي از اساتيد در مورد آن اظهار نظر كردند؛ ضياييپرور دربارهي ضرورت برگزاري جشنوارهي روزنامههاي آنلاين، خاطرنشان كرد: در اين زمينه از پتانسيلهاي قوي برخوردار هستيم؛ به عنوان نمونه در زمينهي نسخههاي ديجيتال روزنامه، حداقل يك صد نشريه ميتوانند با يكديگر به رقابت بپردازند از اين رو برگزاري جشنواره ميتواند سبب ايجاد رقابت سالم و ارزيابي نقاط قوت و ضعف رسانههاي آنلاين شود.
اما گرانمايهپور در اينباره تصريح كرد: نفس برگزاري جشنواره، امري مثبت است و ارزش امتحان كردن دارد، اما بايد به اين نكته هم توجه شود كه چه كساني قرار است به داوري و قضاوت بپردازند، به عبارت ديگر چند متخصص روزنامهنگاري آنلاين در كشور داريم، همچنين شاخصهاي ما در طبقهبندي سايتهاي آنلاين چيست و بر چه مبنايي بايد عمل كرد؟ به عنوان نمونه بسياري از روزنامهها به دليل هزينههاي سنگين نگهداري و پشتيباني نسخهي آنلاين خود، قدرت رقابت در اين فضا را ندارند.
دوران هم معتقد است: برگزاري جشنواره در حوزهي رسانهي آنلاين را ميتوان به فال نيك گرفت؛ چراكه در برخي مواقع جشنواره براي ارزيابي پتانسيل و قابليتها در يك حوزهي خاص برگزار ميشود؛ از اين رو همين تعداد محدود روزنامهي آنلاين با بيان مشكلات خود ميتوانند براي رشد و توسعهي اين فضا راه را باز كنند.
اما مسعودي دربارهي برگزاري جشنوارههاي روزنامههاي آنلاين، گفت: اين جشنواره ميتواند تحت عنوان جشنوارهي سايتهاي تخصصي روزنامهنگاري برگزار شود كه روزنامههاي آنلاين، وبلاگ و سايتهاي مرتبط با اين موضوع در بخشهاي مختلف آن موجود باشند.
نقيبالسادات نيز معتقد است: در شرايط فعلي اگر اين جشنواره برگزار شود، بيشتر از روزنامهها، وبلاگهاي تخصصي هستند كه حرفي براي گفتن در اين فضا دارند؛ از اين رو برگزاري جشنواره براي ارزيابي پتانسيلهاي اين شيوهي روزنامهنگاري امري مطلوب است؛ اما به شرط اين كه شرايط رقابت و توسعهي روزنامههاي آنلاين را فراهم كند.
همچنين كيا در اينباره تصريح كرد: برگزاري جشنواره به دليل كم بودن تعداد روزنامههاي آنلاين، آن طور كه بايد از نتايج خوبي برخوردار نخواهد شد، اما اگر هدف شناسايي پتانسيلها و آشنايي عموم با مفاهيم واقعي روزنامههاي آنلاين باشد، امري مثبت تلقي ميشود.
اما عقيلي اعتقاد دارد: در شرايط فعلي اين روزنامهها با مشكلات بسياري مواجهند؛ به طوري كه برگزاري جشنواره از دغدغههاي آنها به شمار نميآيد. البته برپايي اينگونه جشنوارهها و كارگاههاي آموزشي ميتواند در شناخت جايگاه روزنامههاي آنلاين در ميان عموم جامعه موثر باشد. | 
نوشته شده در سه شنبه سی ام خرداد 1385ساعت 16:48 توسط بهارک میرزایی
|
